Palanpur is a city and a municipality in Banaskantha district in the Indian state of Gujarat. Palanpur is the administrative center of that district. The town is well-connected by road and rail; the nearest airport is at Ahmedabad, about 135 km away.
Legend has it that Palanpur was first settled by a certain Prahladan, belonging to the Paramara clan of rajputs, who received the surrounding area as appanage from his elder brother who ruled from what is now Mount Abu. It is known as Prahladanpur in history of Jainism. Palanpur town later became the seat of the eponymous princely state in British India.
The town was once heavily fortified with seven gates providing the only means of thoroughfare; these are now in ruins. Of much more recent vintage are the other monuments that dot the town: the 'Keertistumbh' or "victory tower" was erected in the 1930s, as were the Jorawar palace and the Balaram palace. The well-known temple of Balaram Mahadev is situated about 20 km from Palanpur. The Jessore sloth-bear sanctuary, a reserve forest sprawling over 180 km². and home to several endangered species such as the Indian sloth-bear, leopard, wild boar and porcupine, lies about 45 km from the town.There is the famous Temple Ambaji which is 55 km from here. It is also the ancestral birthplace of the majority of India's diamond trading families. India's modern diamond cutting industry was founded by several Palanpuri Jain families who, in 1909, met to devise a means of lifting their village from poverty, eventually settling on the diamond trade. Because of its remote location, the families started their businesses in Bombay and, later, Surat. However, they still maintain close ties to their ancestral home. India's diamond industry, still dominated by Palanpuri Jains & Patels, now processes the majority of diamonds used in jewellery. Earlier Palanpur was known as flower city because of scents available here. Palanpur is well known in Gujarati literature with its shayars like Shunya Palanpuri, Agam Palanpuri, Shail Palanpuri. Famous Gujarati poet Chandrankant Bakshi also belongs to Palanpur. This city is also the birth place of several personalities such as Bharat Shah (a Bollywood film Producer and Financer), B.K.Gadhavi(A former Member of Parliament of Congress Party).
Palanpur is located at 24.17° N 72.43° E [1] It has an average elevation of 209 metres (685 ft).
Palanpur is also a city of temples.Jains, Hindus and Muslims have their famous pilgrim places in city.The Motu(big) and Nanu(small) Dehrasar (jain temple) are especially famous in Jains.
The Pallaviya Parshwanath Temple (Mota Dehrasar) was built by King Prahaladan (Founder of Palanpur city). It's Temple of 23rd Lord of Jainism, Lord Parshwanath. This place comes under 108 Parshwanth Temples, which gets special attention to the devotees of Jainism.
Palanpur is famous for it's relation to Jainism. Great Jain saint Jagadguru Shri Hirsurishwarji was born in this city. His house is located just opposite to Mota Dehrasar. Even the famous Jain saint Acharya Shri Somsundarsurishwarji was born in this city, who was the main inspiration behind world famous Jain Temple of Ranakpur, which is known for it's crafting.
Hindus offers their 'pooja' in Pataleshwar Mahadev (An ancient temple of Lord Shiva, it's said to belong some 16th century. It's also believed to be the birth place of King Siddharaj Jaisinh, who've ruled Gujarat from Patan.). Hindus have another famous temple called Mota Ramji Mandir, A temple dedicated to Lord Rama.
પાલનપુર એ શહેર અને બનાસકાંઠા જિલ્લા માં આવેલ મ્યુનિસિપાલિટી છે જે ભારતમાં ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલ છે. પાલનપુરએ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. તે માર્ગ અને રેલ વડે જોડાયેલ છે અને નજીકનું એરપોર્ટ લગભગ ૧૩૫ કિમી અમદાવાદ, ખાતે આવેલ છે. કથા એવી છે કે પાલન્પુર સૌ પ્રથમ રાજપૂતની પરમાર જાતિન પ્રહલાદમ દ્વારા વસાવવામાં આવ્યું, જેને તે પોતાના મોટા ભાઈ પાસેથી મળ્યું જેઓ આજના આબુ પ્રદેશ પર રાજ્ય કરતાં હતાં. પાછળથી પાલનપુર બ્રિટિશ ઇન્ડિયામાં એક્ રજવાડું બની રહ્યું.
સ્થાનિક લાક્ષણિકતાઓ
એક સમયે આ શહેરની મજબૂત કિલ્લે બંદી કરેલી હતી તેને સાત દરવાજા હતા. માત્ર તેના દ્વારા આવાગમન શક્ય હતું.હવે તે ખંડીયેર બની ગયાં છે. તે સિવાય પુરાણી ઈમારતોમાં કિર્તી સ્તંભ(જેને ૧૯૩૦માં બાંધવામાં આવ્યો), જોરાવર પેલેસ અને બલરામ પેલેસ ની ગણના થાય છે. બલરામ મહાદેવનું પ્રસિદ્ધ મંદિર પાલનપુરથી ૨૦ કિમી દૂર આવેલું છે. "જેસોર સ્લોથ બેઅર(આળસુ કે ધીમા રીંછ) અભ્યારણ્ય" કે જે આળસુ રીંછ સહિત લુપ્ત થવાને આરે ઊભેલી અન્ય પ્રજાતિઓ જેમકે દીપડો, જંગલી બોઅર, પોર્ક્યુપાઈન આદિ નું આશ્રય સ્થાન છે તે ૧૮૦ ચોરસ કિ.મી. માં ફેલાયેલ છે અને પાલનપુરથી ૪૫ કિમી દૂર છે. અંબાજીનું પ્રખ્યાત મંદિર અહીંથી ૫૦કિમી દૂર છે. તે હીરાના ઉધોગમાંના મોટાભાગના લોકોની જન્મ ભૂમિ પણ છે. ભારતની આધુનિક હીરા તરાશની ઉધોગની સ્થાપના પાલનપુરી જૈન કુટુંબોએ કરી, જેમણે ૧૯૦૯માં પોતાના ગામડાને ગરીબીમાંથી ઉગારવા આ ઉધોગ પસંદ કર્યો. અંતરીયાળ વિસ્તારમાં આવેલ હોવાથી પાછળથી તેમણે પોતાનો ધંધો મુંબઈ અને પછી સુરતમાં વિકસાવ્યો. તેમ છતાં આજે પણ તેઓ માતૃભૂમિ સાથે નજિકથી જોડાયેલા છે. આજે પણ ભારતીય હીરા ઉધોગ જે મોટે ભાગે આભૂષણો માટે હીરા તરાશે છે તેમાં પાલનપુરી જૈનોની બહુમતી છે. આ શહેર ઘણી ખ્યાતનામ વ્યક્તિઓની જન્મ ભૂમિ પણ છે જેમકે ભરત શાહ (બોલીવુડ, મુંબઈ ફીલ્મ ઉધોગ, નિર્માતા), બી કે ગઢવી (કોંગ્રેસ પક્ષના પૂર્વ સચિવ)